زیارت
بسم الله الرحمن الرحیم
آنچه زائر باید بداند زائرین عزیز و مجاورین محترم ،اینک که خداوند منان توفیق زیارت حضرت ثامن الحجج علیّ بن موسی الرّضا علیه آلاف التّحّیه راکه دارای فضائل بسیار می باشد ، نصیب شما فرموده و به بارگاهی که محل تردد ملائک مقرب خداست بار یافته اید ، توجه به نکات ذیل می تواند موجب قبولی زیارت و عنایت این امام رئوف گردد: 1- قبل از خروج از محل سکونت خود، حتی الامکان غسل زیارت نموده و با وضو و لباس تمیز و ساده و معطر تشرف حاصل فرمایید. خواهدان ضمن رعایت حجاب ،لازم است چادر مناسب پوشیده باشند.2-بمنظور آسایش خاطر بیشتر سعی فرمایید فقط در حد نیاز پول و اشیاء قیمتی همراه داشته باشید و چنانچه به هر علت وجه بیشتری همراه دارید قبل از تشرف به دفاتر امانات نقدی آستان قدس رضوی در مبادی ورودی ، صحن ها و رواق های حرم مطهر تحویل و رسید آنرا دریافت کنید ،تا در اثر کثرت جمعیت موجب خسارت نگردد.3-قبل از تشرف به حرم مطهر کفشهای خود را به کفشداریها بسپارید و چنانچه قصد همراه داشتن آنها را دارید از کیسه پلاستیکی استفاده فرمایید و از گذاشتن کفش در جلوی کفشداریها - ایوانها و دیگر قسمتها خودداری نمایید.4-حفظ حرمت حریم قدس رضوی ایجاب می نماید که در این مکان مقدس دخانیات استعمال نگردد.5-به خاطر حفظ و رعایت حقوق و حرمت زائرین محترم فیلمبرداری و تهیه عکس در اماکن متبرکه ممنوع می باشد.6- در اماکن متبرکه به راهنمائی خادمین و مأمورین حرم مطهر که ملبس به لباس فرم هستند توجه کامل داشته باشید.7-همواره و در همه جا از مست راست خود حرکت کرده و در مدخل ورودی دربها و مسیرهای تردد ، توقف نفرمایید.8-با توجه به لزوم حفظ حرمت حریم قدس رضوی ،از خوابیدن در صحنهای مقدس و نیز بیهوده نشستن در حرم مطهر خود داری نمایید تا ضمن حفظ احترام حرم مطهر ،دیگر عزیزان زائر هم بتوانند در فضای مناسب به زیارت بپردازند.9-جهت برخورداری از آسایش خاطر بیشتر زائرین، ورود اشیاء متفرقه به داخل اماکن متبرکه ممنوع می باشد لذا از همراه داشتن هرگونه ساک و وسیله حجیم خودداری فرمایید. در صورت همراه داشتن ، اشیاء را در ابتدای ورودیها به دفاتر مخصوص بسپارید؛10- در حفظ نظافت و آرامش بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) کوشا باشید.11-جهت کسب معرف بیشتر به ساحت مقدس حضرت رضا (ع)حتماً آداب زیارت و سیره آن حضرت را مطالعه نمایید؛12- پس از استفاده از مهر نماز ،قرآن و مفاتیح آنها را در محلهای مخصوص به خود قرار دهید.13-دفتر اشیاءگمشده واقع در صحن جمهوری اسلامی پول و اشیاء پیدا شده را تحویل گرفته و اطلاعات لازم را به افرادی که پول یا شئی را گم نموده اند ارائه می نماید.14-دفتر مرکزی رسیدگی به امور گمشدگان واقع در صحن انقلاب اسلامی و سایر دفاتر مستقر در ورودی ها و سایر صحن ها ، اطفال و افراد گمشده را تحویل گرفته و اطلاعات و خدمات لازم را به افرادی که گمشده دارند ، ارائه می نماید.15-جهت حفظ حضور قلب زائرین محترم لطفاً هنگام تشرف به حرم مطهر تلفن همراه خود را خاموش فرمایید.16-در صورت برخورد با وضعیت غیر عادی و یا افراد مشکوک مراتب را به اگاهی حرم مطهر واقع در صحن انقلاب اسلامی و یا به خدام و مأمورین اطلاع دهید.17-خواهران محترمه بخاطر حفظ حرمتها از وضو گرفتن در کنار حوض های صحن های مقدس خودداری و برای این منظور از سرویسهای بهداشتی استفاده نمایند.18-ضمن توصیه به رعایت صرفه جویی در مصرف آب متذکر می گردد استفاده از آب آشامیدنی که در محلهای خاص فراهم گردیده ،برای نظافت یا وضو شرعاً مجاز نمی باشد.19-جهت فراهم شدن امکان خدمات رسانی مناسب و سریع در مواقع خاص ضرورت دارد شماره تلفن و آدرس محل اقامت خود و اعضاء خانواده را همراه داشته باشید.20-اکیپ فوریتهای پزشکی برای برادران در صحن های انقلاب اسلامی –آزادی –گوهرشاد و برای خواهران در صحن جمهوری اسلامی و رواقهای دارالاجابه و گنبد حاتم خانی مستقر و اماده خدمات رسانی به زائرین محترم می باشد.21-خدمات صندلی چرخدار برای مساعدت سالمندان ،بیماران ناتوان و.....در دفاتر ابتدای ورودی به حرم مطهر رضوی ارائه خدمت خواهند نمود.22-دارالشفاء امام واقع در دوربرگردان خیابان شیرازی آماده پذیرش بیماران می باشد.23-دفاتر اطلاع رسانی در مبادی ورودی به حرم مطهر رضوی علاوه بر ارائه فعالیت های آستان قدس آماده پاسخگوئی به سؤالات دینی زائرین عزیز می باشد.24-دفاتر پاسخگویی به مسائل شرعی در صحن های انقلاب اسلامی،آزادی و مسجد گوهرشاد آماده پاسخگویی به سؤالات دینی زائرین عزیز می باشد.25-دعوت نامه مهمانسرای حضرت رضا (ع) همه روزه بطور متناوب در محل های اقامتی زائران اعم از هتل ،مهمانپذیر،مسافرخانه و سایر اماکن مربوطه توسط نمایندگان آستان قدس رضوی توزیع می گردد.26-اطلاع از نظرات سازنده مجاورین محترم و زائرین عزیز در ارتقاء سطح خدمات رسانی در اماگن متبرکه مؤثر می باشد ،لطفاً پیشنهادات و انتقادات خود را بصورت مکتوب در صندوق هایی که بدین منظور در مدخل صحن های مطهر نصب گردیده قرار دهید.با آرزوی قبولی زیارت شما اهداف زيارت کسی که به زیارت و دیدن فردی می رود، میتواند اهداف مختلفی داشته باشد. فرزند وقتی از پدر و مادر خود دور می شود و مدتی آنان را نمی بیند، برای پدر و مادر دلتنگ می شود و اگر به مکان دوری هم سفر کرده باشد، می کوشد به ملاقات آنان برود، تا هم از دلتنگی بیرون آید و هم از این راه به پدر و مادر ابراز علاقه و محبّت کرده باشد. یک دوست وقتی برای مدّتی زیاد، دوست خود را نمی بیند، آرزوی دیدن او را خواهد داشت و اگر دوستی میان آنان زیاد باشد، به یقین می کوشد او را از نزدیک ببیند و با او سخن بگوید. وقتی نامه ای به دست ما برسد که به زبان دیگری باشد و ما نتوانیم آن را بخوانیم و بفهمیم، به سراغ کسی خواهیم رفت که به آن زبان آشنا باشد و بتواند آن نامه را برای ما بخواند.وقتی بیمار می شویم، اگر خودمان راه درمان را ندانیم، ناگزیر به پزشک مراجعه می کنیم و از پزشک که آگاهی و توان لازم را دارد، یاری می خواهیم. وقتی می خواهیم از کسی وام بگیریم چنانچه او از ما ضامن معتبر بخواهد، ما به سراغ کسی می رویم که دارای اعتبار و موقعیّت اجتماعی است و ضمن ادای احترام به او، از وی می خواهیم تا از اعتبار و موقعیّت خود به سود ما استفاده و برای ما ضمانت کند.هر کدام از این موارد ، دیدارهایی را لازم دارد و هر دیدار، هدف خاصی را دنبال می کند.حال شما ای زائران گرامی که به زیارت امام علی بن موسی الرضا (ع) آمده اید، هدفتان از این زیارت چیست؟ هدف های متفاوت زائرانهر گاه از زائرانی که به زیارت آمده اند، بپرسیم که هدف شما از زیارت چیست، معمولاً با این پاسخ رو به رو می شویم : کسب ثواب و اطاعت از خداحضرت رضا عليه السلام یکی از امامان معصوم و از فرزندان رسول خداست و زیارت حرم شریف ایشان ، محبت به اهل بیت و اطاعت از خدا و رسول خدا محسوب می شود. بنابر این ، عمل ما نوعی عبادت به شمار می آید و ما از درگاه خداوند، انتظار ثواب و پاداش معنوی داریم . ابراز دوستی و محبّت به اهل بیت عليهم السلامبرخی زائران به سبب ارتباط روحی و شخصیتی که با پیامبر صلي الله عليه و آله و اهل بیت شان در ذهن و فکر و وجود آنان موج می زند و حتّی اگر آرزوی مادّی هم نداشته باشند، از زیارت حرم امامان لذّت می برند و آرامش روحی و معنوی پیدا می کنند. مثل کسی که سالهاست پدرش را ندیده است و دوست دارد پدرش را ببیند، زیرا با دیدن او احساس رضایت و آرامش دارد، هر چند پدر، چیزی به او هدیه ندهد. سپاسگزاری و قدر دانی از اماممیان دل های مؤمنان با خدا و دوستان خدا، ارتباطی برقرار است که دیگران از آن بی خبرند. از طریق پیامبر(ص) و یا امامان(ع) و به وساطت ایشان مشکلی را برطرف می کند و همین مسئله ، میان قلب آنان با امام، رابطه ای به وجود می آورد که گاهی هم فراتر از حدّ بیان و توضیح است. این افراد معمولاً برای ابراز قدردانی و سپاسگزاری از امام ، به زیارت ایشان می آیند. رهایی ازغم هاوقتی غم به سراغ انسان می آید، یکی از عواملی که قلب را آرامش می بخشد، راز و نیاز با خداوند است و خود ، عبادت به حساب می آید و به ویژه با این اعتقاد که امام دردِ دل ما را می شنود و به لطف و عنات خدا می تواند در زدودن غم ها و درد ها مؤثر باشد، عامل مهمّی درآرامش روحی به شمار می آید. برآورده شدن حاجات و رفع مشکلاتشیعه براساس روایت ها و آیات قرآن بر این باور است که پیامبران و امامان (ع) به دلیل بندگی خالصانه به درگاه الهی و نزدیک تر بودن به مقام قرب خداوندی، به لطف و عنایت پروردگار از دعای مستجاب برخوردارند و هرگاه چیزی را از خداوند بخواهند، خداوند دعای آنان را برآورده می سازد و همچنین همانگونه که حضرت عیسی می توانست بیماران را به اذن خدا شفا بخشد، پیامبر(ص) و امامان (ع) نیز از چنین مقامی برخوردار ند و می توانند با عنایت الهی دردها را درمان و بیماری ها راشفا بخشند. ادای نذر و عهدبرخی افراد به منظور برآورده شدن حاجت های خود و یا رفع بیماری ها، بین خویشتن و خدا عهد یا نذر می کنند که هر گاه حاجت شان برآورده شد یا مشکل شان برطرف گردید، به زیارت امام علی بن موسی الرضا(ع) مشرف شوند. آنان پس از برآورده شدن حاجات خود، به زیارت امام (ع) می آیند. عرض ادب و کسب معرفت و معنوّیتکسانی که از معرفت و شناخت بالاتری برخوردار هستند، محضر پیامبر(ص) و امامان (ع) را، محضر نزول فیض و رحمت الهی و مرکز نشر معرفت دینی و عروج معنوی می دانند وهمان گونه که برای کسب نور باید به مرکز نور نزدیک شد، آنان برای کسب انوار معنوی و معرفتی ، به محضر پیامبران و امامان شرفیاب می شوند و بهره ها ی فراوان می گیرند. آنان از محضر پیامبران و امامان پس از رحلت شان همان گونه بهره می گیرند که از محضر پیامبر و امامان در زمان حیاتشان. برترین هدف هااز میان هدف هایی که برشمردیم ، بعضی از آنها ارزشمندتر و مهم تر به شمار می آیند و جا دارد که زائرین گرامی حضرت رضا (ع) به آنها توجه داشته باشند. پیامبران و امامان، معلمان الهی برای بشرند و آمده اند تا انسان را با پروردگار آشنا و وظایفشان را در برابر خداوند به آنان یاد آوری کنند و روش زندگی صحیح ، اخلاقی و انسانی را به بشر بیاموزند.برای این که این معلمان و هدایتگران بتوانند مردم را به سوی تعالیم الهی جذب کنند، خداوند به ایشان عنایت خاصی داشته و توان های ویژه ای دراختیار آنان قرار داده است که ما از آنها به عنوان معجزات و کرامات یاد می کنیم. معجزات و کرامات انبیاء و امامان برای این است که انسانها بدانند که آنان با بقیه مردم فرق دارند،آنان از حیات الهی برخوردارند و جایگاه و موقعیت معنوی آنان نزد پروردگار، برتر و بالاتر از دیگر انسان ها است. انسان ها باید معرفت و خداشناسی را از آنان بیاموزند و پیام خدا را از دست و زبان آنان دریافت کنند و توضیح و تفسیر آیات الهی را از محضر و مکتب آنان فرا گیرند.پس بهترین و بالاترین هدف یک زائر می تواند این باشد که برای بهره وری معنوی و برخورداری از لطف و عنایت و غفران الهی به محضر امام شرفیاب شود و در فضایی که محل نزول رحمت الهی و رفت و آمد فرشتگان و حرم اهل البیت (ص) است، به بندگی خدای یگانه همت گمارد. البته این بدان معنا نیست که خداوند در حرم این بزرگواران ، فقط حاجت های معنوی را برآورده می سازد، بلکه وقتی خداوند در قرآن دستور داده است تا اهل بیت پیامبر (ص) را دوست بداریم و ما هم به سبب این دوستی به زیارت آن حضرات شتافته ایم، خداوند هم عنایت معنوی را شامل حال ما خواهدکرد و هم الطاف مادی و گره گشا یی از مشکلات ما خواهد داشت، زیرا « خدا به هر کاری قادر و تواناست »منبع : نسيم رضوان آثار تربيتي زيارت أهل بيت عصمت و طهارت آيا تا كنون با خود انديشيدهايد كه چرا ما به زيارت ميآئيم و يا فلسفة زيارت چيست ؟ زيارت نشانة ايمان ، صداقت و قدرشناسي است و وسيلة بالا بُردن معرفت و اخلاق انساني ميباشد ، زائر در زيارت اعتقاد به ولايت امامان معصوم عليهم السلام از اولين آنها تا امام زمانش را به ياد ميآورد و با آنها عهد و بيعت ميبندد ، زائر در زيارت ، ولايت پذيري خود را به اثبات ميرساند و اعلام ميكند كه با دشمنان اهل بيت ، دشمن و با دوستان ايشان دوست است ، چرا زيارت ؟ زائر در زيارت ، آرزو ميكند كه امامم ، اي كاش با شما باشم و در جهت تحقق آرمانهاي مقدستان فعاليت كنم و اكنون نيز در انتظارم تا حكومت حقه شما تشكيل شود و در ركاب امام زمانم ( ابا صالح المهدي عليه السلام ) تلاش نمايم . زيارت بارگاه مطهر معصومين عليهم السلام ياد آور ( مصيبتها و رنجهاي بسيار زيادي است كه ايشان در راه گسترش اسلام و دفاع از آن متحمل شدند ) و زائر از زيارت خود اين إلهام را ميگيرد كه خود را هم رنك و هم سو و هم جهت با امامش نمايد . آستانههاي بهشتي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله خطاب به آقا امير المؤمنين عليه السلام فرمودند : اي ابا الحسن خداي متعال قبر تو و فرزندانت را بقعهاي از بقعههاي بهشت و آستانهاي از آستانههاي آن قرار داده است و همانا خداوند دلهاي بندگان نجيب و برگزيدة خويش را شيفتة شما قرار داده است كه در راه زيارت شما خواري و اذيتها را به جان ميخرند و قبرهاي شما را آباد ميكنند و بسيار به زيارت آنها می آیند. « بحار الأنوار ، جلد 97/121 » انقطاع فرهنگي يك نسل از گذشته درخشان خويش ، زمينه ساز بردگي فكري و استعمار فرهنگي آنان از سوي تاراجگران فكر و انديشه و استقلال ملّتهاست ، در مسايل اخلاقي و تربيتي پيوند با نيكان و رابطه با صالحان و آشنايي با خانوادههاي ريشهدار و صاحب كرامت و شرف سازنده است ، به همان شكل كه گسيختگي از تبار پاكان و بريدگي از ريشههاي فرهنگي و اخلاقي زمينه ساز فساد و گناه و بيمبالاتي و عدم تعهد است . زيارت ، عاملي در جهت پيوند زدن با صالحان و تقويت رابطه معنوي با وارستگان است هر كس در يك جامعه و امت ، ريشههاي عقيدتي ، فرهنگي معنوي دارد ، براي ما مسلمانان اين ريشهها همان پيامبر اكرم و اهل بيت عليهم السلام اند و زيارت ، عاملي براي تحكيم اين پيوند است و زائري كه به ديدار يك ولي از اولياء خدا ميرود ، يا بر مزار امامي از ائمه يا پيامبري از انبياء حاضر ميشود ، يا بوسه بر آستان پاك پيشواي شهيدي ميزند و سلام ميدهد ، يا به ادب و احترام ، در پيش روي مرقد معصومين و صالحان و صديقين و شهدا ميايستد و نماز زيارت ميخواند ، به ياد گذشته فرهنگي و ميراث فرهنگي و ريشههاي معنوي خويش ميافتد و اهل صلاح و سداد ميشود . همچنان كه انتساب به يك پدر خوشنام و نياكان شريف و تأسي به ايشان ، انسان را از غلتيدن در دامان بدنامي و هتاكي و هرزگي نگاه ميدارد و عامل كنترل حركات و رفتار انسان است ، انتساب به دودمان پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام و اولياء و صالحان و شهيدان راه خدا نيز چنين نقشي دارد . مگر نه اين كه از خانوادة شهدا توقعي و انتظاري بيش از ديگران است ؟ مگر نه اين كه از ذريه پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله ، چشم داشت ديگري است ؟ مگر نه اين كه به خانوادة يك عالم مذهبي و پيشواي ديني ، به چشم ديگري مينگرند و توقع ديگري از او دارند ؟! خود اين پيوندها و نسبتها و رابطهها ، انسان را در بستري از نيكي و عفاف و تعهد قرار ميدهد ، خويشاونديها همهاش نسبتي و سببي نيست ، خويشاوندي فكري و فرهنگي هم مهم است ، پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و آقا اميرالمؤمنين عليه السلام پدران اين اُمتند و شيعه فرزندان فكري ائمهاند ، هر مسلمان خويشاوندي معنوي با اهل بيت پيامبر و اولياء دين دارد حال زائري كه به زيارت امامي از ائمه ميرود ، اين زيارت صلة رحم و تجديد ديدار با يك خويشاوند معنوي و با نياكان مكتبي است ، زائر مدعي است كه به خاندان پيامبر اكرم عشق ميورزد و با آنان رابطه و آشنايي دارد ، از آنان است ، با آنان است و آنان را ميشناسد . نشانه اين پيوند هم ، همين « زيارت » است ، چرا جاي ديگر نرفت ؟ چرا كار ديگر نكرد ؟ چرا دل را برداشت و به عتبه بوسي يك امام آمد ؟ آيا اين نشانه ريشه در يك آب داشتن نيست ؟ اين نشانه هم خانه و هم خوشه و هم ريشه و هم خون بودن نيست ؟ با اين حال آن كه عشق و محبت اولياء خدا را در سينه دارد ، آن كه از ديگران گسسته و به ائمه پيوسته است ، آن كه « زيارت » را شاهد صدقي بر ارادت خويش به پاكان ميداند آن كه خود را مرتبط با دودمان طهارت و عصمت ميشناسد ، آن كه خود را با معصومين هم خانواده ميبيند ، آيا سزاوار است كه ناپاك و تبهكار باشد ؟ آيا پذيرفتني است كه نسبت به اهل بيت تقوا و پاكي « ناخلف » باشد ؟! آيا شرمندگي ندارد كه در ارتباط با صالحان باشد و « ناصالح » باشد ؟! اين است كه « زيارت » يادآوري پيوندهاي معنوي و خويشاوندي فكري و فرهنگي يك مؤمن با اولياء خدا و پيشوايان ديني خود است و سازنده است ، چرا كه « يادآور » است و بسياري از « تقواها » در سايه « تذكرها » پديد ميآيد . در زيارتنامهها هم جز درخواستها ، تداوم اين رابطه و تكرار اين ديدار و تقويت اين پيوند در دنيا و آخرت ميباشد ، به عنوان نمونه زائر امام رضا عليه السلام از خداوند در لحظة وداع آن حضرت چنين ميطلبد : « خدايا ... اين را آخرين زيارت من از قبر فرزند پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و حجت خودت قرار مده ، خدايا ... ميان من و او در بهشت جمع كن و مرا با او محشور ساز و مرا در حزب او قرار بده ، مرا با شهيدان و صالحان قرار بده كه اينان رفقاي شايسته و نيكويند ... » علاقه به ديدار مجدد ، براي زيارتي ديگر هم در اصلاح نفس مؤثر است . توجه به خدا اساس تربيت روحي مسلمان ، « ذكر خدا » است و ريشه تباهي اخلاق ، « غفلت » و« دوري » و « نسيان » است و اگر ائمة معصومين ، مقرب درگاه پروردگارند ، به خاطر آن است كه « عبوديت خدا » را در اوج متعاليش دارا هستند و اگر اسوه و الگوي مايند براي آن است كه در تقوا و طاعت خدا سرآمد اهل روزگارند و اگر سخن و عملشان براي ما سند و ملاك است از آن روست كه « حجت هاي » خدايند و اگر نزد خداوند ، مقام و مرتبه اي والا دارند ، رازش در ارتباط عميق و همواره و عاشقانه آنان با خداي عالم است . نتيجه آن كه زائري كه در مرقد پاكشان آستانة ادب مي بوسد و به تكريم و احترام مي پردازد ، بايد به ياد خدا افتد ، چرا كه « ائمه » واسطة خالق و خلقند ، راه منتهي به خدايند آينة حق نمايند ، زيارتشان يادآور خداوند است ، وقتي توجه به خدا ، نقش تربيتي و سازنده و بازدارنده از گناه دارد ، اين توجه در كنار مزار اولياء خدا بيشتر و شديدتر است . پس زيارت بايد بازدارنده از گناه باشد ، چرا كه در زيارتگاه به اداي احترام امامي مي ايستيم كه عظمت و قداستش را مديون بندگي خداست ، مگر ميشود كسي مدعي عشق و محبت دوستان خدا باشد ، ولي راه و روشي و عمل و زندگيش بر خلاف رضا و خواست آنان داشته باشد ؟ ويژگي زيارت ، رنگ إلهي داشتن آن است ، چه بسا كه به ديدار كساني برويم ولي به ياد خدا نيفتيم ، چه بسيار جاهاي ديدني و اماكن باستاني و آثار هنري و موزهها و بناها كه ديدارش يادآور خدا نيست ، اما زيارت معصومين و مزار ائمه و قبور اولياء خدا و امام زادگان جدا از ياد خدا و منفصل از معنويت و روحانيت نيست ، مزارها جلوه هاي ربوبي دارند و « صبغة الله » در آنها مشهود است ، زيرا « آن » كه به ديدارش آمده ايم با « او » پيوند داشته است ، زيرا هم از اين رهگذر فطرتش را مي شكوفاند و با ياد خدا و توجه به معبود ، دل را صفا ميبخشد و احساس كششي از سوي مبدأ ميكند ، پاك و زلال ميشود و از گناه دور مي گردد و دوري از گناه يعني نزديكي به خدا و نزديكي به خدا هم يكي ديگر از آثار سازندگي زيارت است . تقرب به خدا والاترين هدف خلقت ، إلهي شدن انسان و قرب به خداوند است ، منظور نزديك شدن مكاني نيست ،كه خدا مكان ندارد و مقصود نزديك شدن خدا به ما نيست ، چرا كه خداوند به ما نزديك است ، از رگ گردن به ما باشد خدا نزديكتر ـ هر چه ما دوريم از او ، او به ما نزديكتر اين نص صريح قرآن كريم است كه : « و نحن اقرب إليه من حبل الوريد »« سورة ق ، آية 16 » سعدي ميگويد : دوست ، نزديكتر از من به من است ـ وين عجب تر كه من از وي دورم .بلكه هدف ، نزديك شدن ما به خداوند است از طريق كسب فضايل ، از راه آراسته شدن به مكارم اخلاق ، از راه تخلّق به اخلاق الله ، بوسيلة بندگي و طاعت و اخلاق و تقوا . زيارت ، چون پيوند و تجديد عهد با بندگان خالص خداوند است ، زمينة كسب صفات شايسته و عامل رشد معنوي و در نتيجه تقرب به خدا ميگردد ، وقتي در زيارت ، انسان ناقص در برابر انسان كامل قرار ميگيرد و به آن الگو توجه ميكند ، انگيزة كمال يابي ، او را به قُرب معنوي به خدا ميكشد و زيارت ، ماية تقرب ميگردد و تقرب به اولياء خدا ، راهي است براي تقرب به خدا ، چرا كه اينان وسيله و صراط و راهنما و مشعل هدايتاند . آشنائي و اُنس با اينان زائر را با خداوند هم مأنوس و آشنا ميسازد ، تا انسان نخواهد كه تقرب بجويد ، نزديك هم نميشود ، بايد « تقرب » جْست تا به « قُرب » رسيد ، به همين جهت تعبير « اتقرب » در زيارتنامهها زياد است و ديدار مرقد ولي خدا سبب نزديك شدن به خدا به حساب آمده است ، از موارد فراوان به چند نمونه اشاره ميشود : 1ـ در زيارت آقا امام علي عليه السلام ميگوئيم : خدايا بنده و زائر تو ، با زيارت قبر برادر پيامبرت به تو تقرب ميجويد : « اللهم عبدك و زائرك متقرب إليك بزياره قبر اخي رسولك »« محجه البيضاء ، جلد 4/87 » 2ـ در زيارت آقا امام موسي بن جعفر عليه السلام ميخوانيم : « متقرب بزيارتك إلي الله تعالي »« مفاتيح الجنان زيارت امام هفتم عليه السلام » 3ـ در زيارت مخصوصة آقا امام رضا عليه السلام ميخوانيم : « اللهم إني اتقرب إليك بحبهم » 4ـ و در زيارت ائمة معصومين خطاب به آنان ميگوئيم : « متقرب بكم إليه »« زيارت جامعة كبيره » زيارت امام ، وسيلة نزديك شدن به خداوند است و آراسته شدن به اوصاف و اخلاقيات معصومين آراستگي به اوصاف إلهي است و در همين قُرب به خدا ،كمال وجودي انسان نهفته است . ابو سعيد ابو الخير از شيخ الرئيس بوعلي سينا نابغة دوران دربارة تشرف به زيارت ، پرسشي ميكند ، وي در پاسخ ميگويد : « در اين هنگام ( يعني هنگام تشرف به زيارت ) اذهان ، صفاي زيادتري پيدا كرده ، خاطرهها با تمركز شديدتري جلوه نموده و باعث نزديكي به خداوند ميگردد »« اولين دانشگاه و آخرين پيامبر جلد 2/37 ، تأليف شهيد هاشمي نژاد » زائر ، حتّي اين قُرب را احساس هم ميكند ، جلوهاي از فيوضات را در خويش مييابد و احساس « تصعيد وجودي » ميكند ، خود را نزديكتر به خدا مييابد ، دلش شكستهتر ميشود با فطرت خدائي و آشناي خود ، صميميتر و در گوشيتر به نجوا ميپردازد و تصميم بر توبهها و انابهها از رهگذر همين توجهها و تقربها پديد ميآيد. « عبد الله امامي » آثار اخروي زيارت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند : هر كس مرا زيارت كند ، يا يكي از فرزندانم را زيارت كند ، من هم روز قيامت به زيارت او ميروم و او را از هول و هراسهاي قيامت ميرهانم « بحار الأنوار ، جلد 97/123 » « اللهم اجعل محياي محيا محمد و آل محمد و مماتي ممات محمد و آل محمد ، اللهم آمين » زيارت در حيات و ممات آقا امام صادق عليه السلام فرمودند : هر كس ما را پس از وفاتمان زيارت كند ،گويا ما را در حال حيات ، زيارت كرده است. « بحار الأنوار ، جلد 97/124 » تحول روحي دگرگوني ، از حالات روحي انسان است ، عواملي چند انسان را متحول ميكند ، خدايي كه « محول الحال » است ، اين اعجاز را و اين تأثير شگفت را و اين كيمياي دگرگون ساز را گاهي در يك « تربت » مينهد و گاهي در يك « زيارت » قرار ميدهد ،گاهي در فيض يك « نگاه » و فوز يك « نظر » ميبخشد ،گاهي « حال » را در يك « ديدار » ميبخشد و « حضور » منشأ اين تحول ميشود ، آري زيارت ، نقش دگرگون ساز و تحول آفرين ميتواند داشته باشد اگر در زيارت ، اين تحول روحي پديد نيايد ، چه سود ؟ مرحوم صاحب جواهر از شهيد در كتاب دروس نقل ميكند كه ايشان فرموده است : « از جمله آداب زيارت اين است كه زائر پس از زيارت ، بهتر از قبل آن باشد »« جواهر الكلام ، جلد 20/102 » اين تحول و انقلاب روحي و حال زائر ، پيش و پس از زيارت ، نشانة اثر پذيري از جذبههاي معنوي است كه در مزار يك امام و در كنار مرقد يك پيشواي معصوم وجود دارد ، اين انقلاب خواستة يك زائر بايد باشد ، همين نكته در زيارتها هم مطرح است ، به اين فقره توجه كنيد : « خدايا ، مرا از كساني قرار بده كه از زيارت مرقد دوستان و اوليائت ، منقلب ميشوند و رستگار و پيروز برميگردند و مستوجب بخشش گناهان و پوشاندن خطا ميشوند » آن كه از زيارت برميگردد ، بايد همراه با تحول و تغيير و توبه و انابه باشد ، بايد فرقي كرده باشد و گر نه از زيارت بهره نگرفته است ،گنهكار از محيط پاك زيارتگاه اثر ميپذيرد و در فضاي ديگري قرار ميگيرد و اين تحول ، چه بسا از دور فراهم نگردد ، بايد بيايد و رنج سفر ببيند ، پاي به راه نهد ، با شوق و درد واديها را بپيمايد ، تا در كنار مرقد مطهر قرار گيرد آنگاه اين « حضور » تأثير تربيتي دارد . زائر هر كه باشد ، زيارت هرگاه انجام شود و مزار در هر جا كه باشد ،كانوني براي رشد معنويات و زمينهاي براي تقويت ارزشهاي إلهي در انسانهاست ، چه زيارت خانة خدا باشد و چه زيارت مرقد رسول خدا باشد و چه زيارت قبور اولياء الله باشد و چه زيارت ائمة مظلوم بقيع باشد و چه زيارت شهداي اُحد و صالحان مدفون در قبرستان ابو طالب باشد و زيارتگاههاي دور و نزديك ، مشهور و گمنام ، اينها همه دل و جان را روشن ساخته و اميد ميبخشند و حتي زيارت قبور مؤمنان و صالحان نيز انسان را به ياد آخرت و صلاح مياندازد و ياد خدا را در دلها بيدار ميسازد . مكانهاي مقدس و مذهبي انسان را به خدا نزديك ميكند و حالت خضوع و آرامش ايجاد كرده روح را سرشار از خلوص و دل را پْر از اميد و جان را لبريز از صفا و عشق ميسازد زيارت مراقد مطهر معصومين عليهم السلام گامي در مسير تزكيه است ، اين ديدارها مقدمه « قُرب معنوي » است و زمينه را براي همسو شدن با آن انسانهاي والا و اسوههاي كمال فراهم ميكند ، اما ... كدام زيارت ؟ آگاهانه يا تقليدي و شكلي ؟! زيات ، يك عمل تكراري و بيروح نيست ، زائر نبايد به ظواهر و شكلها و ساختمانها بنگرد و نگاه به در و ديوار و نور و رواق و كاشيكاري و آينهكاري زيارتگاهها او را از عظمت و معنويت معصومين غافل گرداند ، زيارتگاهها محيطهاي پاكي هستند كه صداقت و كمال را به ياد ميآورد و بازدارندة از رذائل و افزايندة فضايل است و هر چه ميزان خدا شناسي و پيغمبر شناسي و امام شناسي و معرفت ولي معصوم بيشتر باشد ، به همان اندازه نصيب زائر از بركات اين قبور نوراني و مزارهاي متبرك بيشتر خواهد بود . زيارت ، نوعي حضور در برابر « آينه » است ، زيارت ؛ خود را به « ميزان » عرضه كردن است زيارت ؛ خود را به « محك » زدن و خويش را با « الگو » سنجيدن است ، چرا كه ائمه و اولياء خدا ملاك و معيارند ، ايستادن در برابر آينههاي فضيلت نما « رذيلتها » را خود به خود مينماياند و قرار گرفتن در مقابل آينههاي كمال « نقصها » را نشان ميدهد . زائر وقتي كه در برابر يك حجت خدا و امام معصوم و پيشواي شهيد قرار ميگيرد و در مزار رهبران دين با « شناخت » و « بصيرت » حضور مييابد و شرط « عارفاً بحقه » را فراهم ميآورد و ميداند كه آنان كمال مجسم و فضيلت متبلورند و آنان را به عنوان جلوهاي از نور خدا و چشمهاي از فيض « ربّ » و تبلوري از اخلاص و ايمان و عبوديت ميشناسد عظمت آنان را دريافته ، متوجه نقصها و ضعفهاي خود ميشود و پاكي آنان ، زائر را به آلودگيهايش آشنا ميسازد و روحانيت آنان ، زائر را به ماديات و دنياگرائياش واقف ميكند اينجاست كه « زيارت » كلاسي براي « خودشناسي » و« خودسازي » ميگردد و زائر شاگردي در اين مكتب و استادانش : « اولياء الله » و كلاسش « زيارتگاهها » اميد است كه قبولي در كلاس زيارت ، در ساية معرفت و محبت نصيبمان گردد. « چهل حديث زيارت ، جواد محدثي » آداب زيارت ائمة معصومين عليهم السلام 1ـ در هنگام تشرف به حرم در صورت امكان غسل زيارت كرده و حتماً با وضو وارد شويد. 2ـ به آرامي و با وقار گام برداريد و مشغول ذكر گفتن باشيد . 3ـ در هنگام ورود به روضة منوره اذن دخول بخوانيد و اجازة ورود بگيريد . 4ـ زيارت را نيابت از خوبان عالم آز آدم تا خاتم و سيزده معصوم و ذوي الحقوق و پدر و مادر و برادر و خواهر و زن و فرزند و همة آنهائي كه التماس دعا گفتند بخوانيم . 5ـ زيارتنامه را در دل بخوانيد و به حريم ديگران احترام بگذاريد ، وقتي زيارتنامه را بلند بخوانيم هواس اطرافيان پرت ميشود و حق آنها ضايع شده و ما مديون آنها ميشويم . 6ـ زيارتنامه را با توجه به معني آن بخوانيم و طوطي وار از آن نگذريم . 7ـ در هركجاي حرم زيارتنامه را بخوانيد مورد توجه آقا واقع ميشود ، نياز نيست خود را و ديگران را به زحمت بيندازيد و خود را به ضريح بچسبانيد و آنجا زيارت را بخوانيد . 8ـ اگر منكري در حرم ديديم حتماً تذكر دهيم ، مثلاً افرادي كه صورت خود را با تيغ ميتراشند به آنها بگوئيم آقا تيغ زدن حرام است و همچنين به خانمهائي كه حجاب خود را رعايت نميكنند تذكر بدهيم . 9ـ از كارهائي كه باعث سوء استفادة دشمنان تشيع ميشود خودداري كنيم ، از اتهاماتي كه فرقة ضالة وهابيت بر ما وارد ميكنند اينست كه ميگويند ، شيعهها بر امامان خود سجده ميكنند ما وقتي به سجده ميرويم و عتبة حرم را ميبوسيم و پيشاني بر آن مينهيم ، منظور و نيت ما سجده در برابر امام معصوم نيست ، چرا كه سجده بر غير خدا حرام است ، بلكه اين سجدة شكر براي خداست ، ما سجده ميكنيم و خدا را شكر ميكنيم كه خداي مهربان به ما كاملترين دين را عنايت فرمود و اماماني پاك و معصوم قرار داد تا ما را از گمراهي و ضلالت نجات دهند و در اين سجدا خدا را شكر ميكنيم بخاطر توفيقي كه به ما عنايت فرمود و ما مشرف به زيارت اين بزرگواران شديم ، نيت ما در سجده اينست و غير از اين هم نبايد باشد ، ولي مقرضين و فرقة وهابيت بيدين و دشمنان اسلام و دين ميگويند نه شما امام خود را سجده ميكنيد چه خوب و پسنديده است كه سجدة شكر را بعد از نماز زيارت بجاي آوريم و بهانه دست دشمنان دين ندهيم و با اين كار موجب خشنودي ولي نعمتمان شويم . 10ـ كفشها را حتماً به كفشداريها بسپاريد و از بردن آنها به داخل حرم مخصوصاً دور ضريع مولا جداً خودداري نمائيد ، چرا ؟ چون در روايت آمده محلّ ضريع معصوم عليه السلام محلّ طواف و نزول و صعود هزاران ملائكه است و هنگامي كه خدمت امام براي زيارت ميرسيم مولا نظارهگر اعمال ما هستند آيا سزاوار است كفشي كه با آن به همه جا ميرويم آن را تا نزديك ضريح و محلّ طواف مقربين و ملائكة اللّه ببريم ؟! ببينيد اگر به ما بگويند آقا آماده باشيد شما را ميخواهند ببرند پيش رهبر يا رئيس جمهور ، وقتي ما اين خبر را ميشنويم از چند روز قبل خود را آماده ميكنيم ، اگر لباس مناسبي نداشته باشيم تهيه ميكنيم و اگر جورابمان كثيف باشد آنرا عوض ميكنيم و اگر سر و وضعمان نامرتّب باشد ، آنرا مرتّب ميكنيم ، روز موعود فرا ميرسد ، خدا وكيلي رويمان ميشود كفش بدست خدمت رهبر و يا رئيس جمهور برسيم ؟! رويمان ميشود كفشها را زير بغل بگيريم و خواستههايمان را به رهبر بگوئيم ؟! زائر بيمعرفت با لباس و جورابهاي كثيف و بو دار آمده به حرم مطهر و كفش را كنار قرآن و مفاتيح گذاشته و عين خيالش هم نيست ، غافل از اينكه با اين رفتار ناشايست دل آقا ميشكند و آقا با ديدن اين وضع غصّه ميخورند كه چرا زائرين بيمعرفت به زيارت ميآيند و ميخواهند ثوابي بكنند ، مرتكب گناه ميشوند و خودشان هم بيخبر هستند . حضرت موسي عليه السلام در بيابان بود ، ندا آمد اي موسي كفشهايت را دربيار كه تو در وادي مقدسي هستي « فخلع نعليك إنك في الواد المقدس طوي » مفسرين ميگويند : مراد نه فقط كفش از پاي در آوردن است ، بلكه آنچه كه انسان به آن دلبستگي و علاقه دارد را بايد در هنگام ديدار محبوب ، آنرا از دل بيرون كند ، خيليها وقتي ميآيند زيارت جسمشان رو به حضرت ميايستد ولي فكرشان ، ذهنشان جاي ديگر است و روي اين جهت است كه اينگونه افراد كمتر نتيجه ميگيرند و آقا هم به اينها كمتر توجه دارد ، خداوند متعال به پيامبرش ميفرمايد : كه در بيابان كفشهايت را دربياور و بعضي بيمعرفتها نميدانم چگونه به خودشان اجازه ميدهند كه اينگونه جسارت كنند ؟ در روايت آمده كه محلّي كه امام هشتم عليه السلام و هر معصوم ديگري كه در آن دفن هستند و اطراف آن قطعهاي از بهشت است و انسان بايد از فرصتهاي پيش آمده كمال استفاده را ببرد ، خدا توفيق داده آمدي به بهشت خدمت آقا امام هشتم عليه السلام ، خوب استفاده كن و فرصت را غنيمت بشمار در بهشت هم ميآيي از دنيا و ماديات صحبت ميكني و مرتكب گناه دروغ و تهمت و غيبت ميشوي ، واحسرتا ، هشدار : اي برادر و خواهر مسلمان توجه داشته باش كه قرآن كتاب خداست و معجزة پيامبر اوست و مفاتيح هم كليدهاي بهشت است و اسامي مقربين و اهل بيت عليهم السلام در آن زياد آمده اگر كفشت را كنار اينها گذاشتي و چنين جسارتي را آشكارا كردي ، ملائكه اللّه تو را لعن خواهند كرد و دعايت مستجاب نخواهد شد و مشكلات زندگيت زياد خواهد شد ، هواست را جمع كن ببين كجا آمدهاي ، برو اول معرفت زيارت را پيدا ،كُن بعد به زيارت بيا . محبين قرآن و عترت
آنچه زائر باید بداند زائرین عزیز و مجاورین محترم ،اینک که خداوند منان توفیق زیارت حضرت ثامن الحجج علیّ بن موسی الرّضا علیه آلاف التّحّیه راکه دارای فضائل بسیار می باشد ، نصیب شما فرموده و به بارگاهی که محل تردد ملائک مقرب خداست بار یافته اید ، توجه به نکات ذیل می تواند موجب قبولی زیارت و عنایت این امام رئوف گردد: 1- قبل از خروج از محل سکونت خود، حتی الامکان غسل زیارت نموده و با وضو و لباس تمیز و ساده و معطر تشرف حاصل فرمایید. خواهدان ضمن رعایت حجاب ،لازم است چادر مناسب پوشیده باشند.2-بمنظور آسایش خاطر بیشتر سعی فرمایید فقط در حد نیاز پول و اشیاء قیمتی همراه داشته باشید و چنانچه به هر علت وجه بیشتری همراه دارید قبل از تشرف به دفاتر امانات نقدی آستان قدس رضوی در مبادی ورودی ، صحن ها و رواق های حرم مطهر تحویل و رسید آنرا دریافت کنید ،تا در اثر کثرت جمعیت موجب خسارت نگردد.3-قبل از تشرف به حرم مطهر کفشهای خود را به کفشداریها بسپارید و چنانچه قصد همراه داشتن آنها را دارید از کیسه پلاستیکی استفاده فرمایید و از گذاشتن کفش در جلوی کفشداریها - ایوانها و دیگر قسمتها خودداری نمایید.4-حفظ حرمت حریم قدس رضوی ایجاب می نماید که در این مکان مقدس دخانیات استعمال نگردد.5-به خاطر حفظ و رعایت حقوق و حرمت زائرین محترم فیلمبرداری و تهیه عکس در اماکن متبرکه ممنوع می باشد.6- در اماکن متبرکه به راهنمائی خادمین و مأمورین حرم مطهر که ملبس به لباس فرم هستند توجه کامل داشته باشید.7-همواره و در همه جا از مست راست خود حرکت کرده و در مدخل ورودی دربها و مسیرهای تردد ، توقف نفرمایید.8-با توجه به لزوم حفظ حرمت حریم قدس رضوی ،از خوابیدن در صحنهای مقدس و نیز بیهوده نشستن در حرم مطهر خود داری نمایید تا ضمن حفظ احترام حرم مطهر ،دیگر عزیزان زائر هم بتوانند در فضای مناسب به زیارت بپردازند.9-جهت برخورداری از آسایش خاطر بیشتر زائرین، ورود اشیاء متفرقه به داخل اماکن متبرکه ممنوع می باشد لذا از همراه داشتن هرگونه ساک و وسیله حجیم خودداری فرمایید. در صورت همراه داشتن ، اشیاء را در ابتدای ورودیها به دفاتر مخصوص بسپارید؛10- در حفظ نظافت و آرامش بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) کوشا باشید.11-جهت کسب معرف بیشتر به ساحت مقدس حضرت رضا (ع)حتماً آداب زیارت و سیره آن حضرت را مطالعه نمایید؛12- پس از استفاده از مهر نماز ،قرآن و مفاتیح آنها را در محلهای مخصوص به خود قرار دهید.13-دفتر اشیاءگمشده واقع در صحن جمهوری اسلامی پول و اشیاء پیدا شده را تحویل گرفته و اطلاعات لازم را به افرادی که پول یا شئی را گم نموده اند ارائه می نماید.14-دفتر مرکزی رسیدگی به امور گمشدگان واقع در صحن انقلاب اسلامی و سایر دفاتر مستقر در ورودی ها و سایر صحن ها ، اطفال و افراد گمشده را تحویل گرفته و اطلاعات و خدمات لازم را به افرادی که گمشده دارند ، ارائه می نماید.15-جهت حفظ حضور قلب زائرین محترم لطفاً هنگام تشرف به حرم مطهر تلفن همراه خود را خاموش فرمایید.16-در صورت برخورد با وضعیت غیر عادی و یا افراد مشکوک مراتب را به اگاهی حرم مطهر واقع در صحن انقلاب اسلامی و یا به خدام و مأمورین اطلاع دهید.17-خواهران محترمه بخاطر حفظ حرمتها از وضو گرفتن در کنار حوض های صحن های مقدس خودداری و برای این منظور از سرویسهای بهداشتی استفاده نمایند.18-ضمن توصیه به رعایت صرفه جویی در مصرف آب متذکر می گردد استفاده از آب آشامیدنی که در محلهای خاص فراهم گردیده ،برای نظافت یا وضو شرعاً مجاز نمی باشد.19-جهت فراهم شدن امکان خدمات رسانی مناسب و سریع در مواقع خاص ضرورت دارد شماره تلفن و آدرس محل اقامت خود و اعضاء خانواده را همراه داشته باشید.20-اکیپ فوریتهای پزشکی برای برادران در صحن های انقلاب اسلامی –آزادی –گوهرشاد و برای خواهران در صحن جمهوری اسلامی و رواقهای دارالاجابه و گنبد حاتم خانی مستقر و اماده خدمات رسانی به زائرین محترم می باشد.21-خدمات صندلی چرخدار برای مساعدت سالمندان ،بیماران ناتوان و.....در دفاتر ابتدای ورودی به حرم مطهر رضوی ارائه خدمت خواهند نمود.22-دارالشفاء امام واقع در دوربرگردان خیابان شیرازی آماده پذیرش بیماران می باشد.23-دفاتر اطلاع رسانی در مبادی ورودی به حرم مطهر رضوی علاوه بر ارائه فعالیت های آستان قدس آماده پاسخگوئی به سؤالات دینی زائرین عزیز می باشد.24-دفاتر پاسخگویی به مسائل شرعی در صحن های انقلاب اسلامی،آزادی و مسجد گوهرشاد آماده پاسخگویی به سؤالات دینی زائرین عزیز می باشد.25-دعوت نامه مهمانسرای حضرت رضا (ع) همه روزه بطور متناوب در محل های اقامتی زائران اعم از هتل ،مهمانپذیر،مسافرخانه و سایر اماکن مربوطه توسط نمایندگان آستان قدس رضوی توزیع می گردد.26-اطلاع از نظرات سازنده مجاورین محترم و زائرین عزیز در ارتقاء سطح خدمات رسانی در اماگن متبرکه مؤثر می باشد ،لطفاً پیشنهادات و انتقادات خود را بصورت مکتوب در صندوق هایی که بدین منظور در مدخل صحن های مطهر نصب گردیده قرار دهید.با آرزوی قبولی زیارت شما اهداف زيارت کسی که به زیارت و دیدن فردی می رود، میتواند اهداف مختلفی داشته باشد. فرزند وقتی از پدر و مادر خود دور می شود و مدتی آنان را نمی بیند، برای پدر و مادر دلتنگ می شود و اگر به مکان دوری هم سفر کرده باشد، می کوشد به ملاقات آنان برود، تا هم از دلتنگی بیرون آید و هم از این راه به پدر و مادر ابراز علاقه و محبّت کرده باشد. یک دوست وقتی برای مدّتی زیاد، دوست خود را نمی بیند، آرزوی دیدن او را خواهد داشت و اگر دوستی میان آنان زیاد باشد، به یقین می کوشد او را از نزدیک ببیند و با او سخن بگوید. وقتی نامه ای به دست ما برسد که به زبان دیگری باشد و ما نتوانیم آن را بخوانیم و بفهمیم، به سراغ کسی خواهیم رفت که به آن زبان آشنا باشد و بتواند آن نامه را برای ما بخواند.وقتی بیمار می شویم، اگر خودمان راه درمان را ندانیم، ناگزیر به پزشک مراجعه می کنیم و از پزشک که آگاهی و توان لازم را دارد، یاری می خواهیم. وقتی می خواهیم از کسی وام بگیریم چنانچه او از ما ضامن معتبر بخواهد، ما به سراغ کسی می رویم که دارای اعتبار و موقعیّت اجتماعی است و ضمن ادای احترام به او، از وی می خواهیم تا از اعتبار و موقعیّت خود به سود ما استفاده و برای ما ضمانت کند.هر کدام از این موارد ، دیدارهایی را لازم دارد و هر دیدار، هدف خاصی را دنبال می کند.حال شما ای زائران گرامی که به زیارت امام علی بن موسی الرضا (ع) آمده اید، هدفتان از این زیارت چیست؟ هدف های متفاوت زائرانهر گاه از زائرانی که به زیارت آمده اند، بپرسیم که هدف شما از زیارت چیست، معمولاً با این پاسخ رو به رو می شویم : کسب ثواب و اطاعت از خداحضرت رضا عليه السلام یکی از امامان معصوم و از فرزندان رسول خداست و زیارت حرم شریف ایشان ، محبت به اهل بیت و اطاعت از خدا و رسول خدا محسوب می شود. بنابر این ، عمل ما نوعی عبادت به شمار می آید و ما از درگاه خداوند، انتظار ثواب و پاداش معنوی داریم . ابراز دوستی و محبّت به اهل بیت عليهم السلامبرخی زائران به سبب ارتباط روحی و شخصیتی که با پیامبر صلي الله عليه و آله و اهل بیت شان در ذهن و فکر و وجود آنان موج می زند و حتّی اگر آرزوی مادّی هم نداشته باشند، از زیارت حرم امامان لذّت می برند و آرامش روحی و معنوی پیدا می کنند. مثل کسی که سالهاست پدرش را ندیده است و دوست دارد پدرش را ببیند، زیرا با دیدن او احساس رضایت و آرامش دارد، هر چند پدر، چیزی به او هدیه ندهد. سپاسگزاری و قدر دانی از اماممیان دل های مؤمنان با خدا و دوستان خدا، ارتباطی برقرار است که دیگران از آن بی خبرند. از طریق پیامبر(ص) و یا امامان(ع) و به وساطت ایشان مشکلی را برطرف می کند و همین مسئله ، میان قلب آنان با امام، رابطه ای به وجود می آورد که گاهی هم فراتر از حدّ بیان و توضیح است. این افراد معمولاً برای ابراز قدردانی و سپاسگزاری از امام ، به زیارت ایشان می آیند. رهایی ازغم هاوقتی غم به سراغ انسان می آید، یکی از عواملی که قلب را آرامش می بخشد، راز و نیاز با خداوند است و خود ، عبادت به حساب می آید و به ویژه با این اعتقاد که امام دردِ دل ما را می شنود و به لطف و عنات خدا می تواند در زدودن غم ها و درد ها مؤثر باشد، عامل مهمّی درآرامش روحی به شمار می آید. برآورده شدن حاجات و رفع مشکلاتشیعه براساس روایت ها و آیات قرآن بر این باور است که پیامبران و امامان (ع) به دلیل بندگی خالصانه به درگاه الهی و نزدیک تر بودن به مقام قرب خداوندی، به لطف و عنایت پروردگار از دعای مستجاب برخوردارند و هرگاه چیزی را از خداوند بخواهند، خداوند دعای آنان را برآورده می سازد و همچنین همانگونه که حضرت عیسی می توانست بیماران را به اذن خدا شفا بخشد، پیامبر(ص) و امامان (ع) نیز از چنین مقامی برخوردار ند و می توانند با عنایت الهی دردها را درمان و بیماری ها راشفا بخشند. ادای نذر و عهدبرخی افراد به منظور برآورده شدن حاجت های خود و یا رفع بیماری ها، بین خویشتن و خدا عهد یا نذر می کنند که هر گاه حاجت شان برآورده شد یا مشکل شان برطرف گردید، به زیارت امام علی بن موسی الرضا(ع) مشرف شوند. آنان پس از برآورده شدن حاجات خود، به زیارت امام (ع) می آیند. عرض ادب و کسب معرفت و معنوّیتکسانی که از معرفت و شناخت بالاتری برخوردار هستند، محضر پیامبر(ص) و امامان (ع) را، محضر نزول فیض و رحمت الهی و مرکز نشر معرفت دینی و عروج معنوی می دانند وهمان گونه که برای کسب نور باید به مرکز نور نزدیک شد، آنان برای کسب انوار معنوی و معرفتی ، به محضر پیامبران و امامان شرفیاب می شوند و بهره ها ی فراوان می گیرند. آنان از محضر پیامبران و امامان پس از رحلت شان همان گونه بهره می گیرند که از محضر پیامبر و امامان در زمان حیاتشان. برترین هدف هااز میان هدف هایی که برشمردیم ، بعضی از آنها ارزشمندتر و مهم تر به شمار می آیند و جا دارد که زائرین گرامی حضرت رضا (ع) به آنها توجه داشته باشند. پیامبران و امامان، معلمان الهی برای بشرند و آمده اند تا انسان را با پروردگار آشنا و وظایفشان را در برابر خداوند به آنان یاد آوری کنند و روش زندگی صحیح ، اخلاقی و انسانی را به بشر بیاموزند.برای این که این معلمان و هدایتگران بتوانند مردم را به سوی تعالیم الهی جذب کنند، خداوند به ایشان عنایت خاصی داشته و توان های ویژه ای دراختیار آنان قرار داده است که ما از آنها به عنوان معجزات و کرامات یاد می کنیم. معجزات و کرامات انبیاء و امامان برای این است که انسانها بدانند که آنان با بقیه مردم فرق دارند،آنان از حیات الهی برخوردارند و جایگاه و موقعیت معنوی آنان نزد پروردگار، برتر و بالاتر از دیگر انسان ها است. انسان ها باید معرفت و خداشناسی را از آنان بیاموزند و پیام خدا را از دست و زبان آنان دریافت کنند و توضیح و تفسیر آیات الهی را از محضر و مکتب آنان فرا گیرند.پس بهترین و بالاترین هدف یک زائر می تواند این باشد که برای بهره وری معنوی و برخورداری از لطف و عنایت و غفران الهی به محضر امام شرفیاب شود و در فضایی که محل نزول رحمت الهی و رفت و آمد فرشتگان و حرم اهل البیت (ص) است، به بندگی خدای یگانه همت گمارد. البته این بدان معنا نیست که خداوند در حرم این بزرگواران ، فقط حاجت های معنوی را برآورده می سازد، بلکه وقتی خداوند در قرآن دستور داده است تا اهل بیت پیامبر (ص) را دوست بداریم و ما هم به سبب این دوستی به زیارت آن حضرات شتافته ایم، خداوند هم عنایت معنوی را شامل حال ما خواهدکرد و هم الطاف مادی و گره گشا یی از مشکلات ما خواهد داشت، زیرا « خدا به هر کاری قادر و تواناست »منبع : نسيم رضوان آثار تربيتي زيارت أهل بيت عصمت و طهارت آيا تا كنون با خود انديشيدهايد كه چرا ما به زيارت ميآئيم و يا فلسفة زيارت چيست ؟ زيارت نشانة ايمان ، صداقت و قدرشناسي است و وسيلة بالا بُردن معرفت و اخلاق انساني ميباشد ، زائر در زيارت اعتقاد به ولايت امامان معصوم عليهم السلام از اولين آنها تا امام زمانش را به ياد ميآورد و با آنها عهد و بيعت ميبندد ، زائر در زيارت ، ولايت پذيري خود را به اثبات ميرساند و اعلام ميكند كه با دشمنان اهل بيت ، دشمن و با دوستان ايشان دوست است ، چرا زيارت ؟ زائر در زيارت ، آرزو ميكند كه امامم ، اي كاش با شما باشم و در جهت تحقق آرمانهاي مقدستان فعاليت كنم و اكنون نيز در انتظارم تا حكومت حقه شما تشكيل شود و در ركاب امام زمانم ( ابا صالح المهدي عليه السلام ) تلاش نمايم . زيارت بارگاه مطهر معصومين عليهم السلام ياد آور ( مصيبتها و رنجهاي بسيار زيادي است كه ايشان در راه گسترش اسلام و دفاع از آن متحمل شدند ) و زائر از زيارت خود اين إلهام را ميگيرد كه خود را هم رنك و هم سو و هم جهت با امامش نمايد . آستانههاي بهشتي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله خطاب به آقا امير المؤمنين عليه السلام فرمودند : اي ابا الحسن خداي متعال قبر تو و فرزندانت را بقعهاي از بقعههاي بهشت و آستانهاي از آستانههاي آن قرار داده است و همانا خداوند دلهاي بندگان نجيب و برگزيدة خويش را شيفتة شما قرار داده است كه در راه زيارت شما خواري و اذيتها را به جان ميخرند و قبرهاي شما را آباد ميكنند و بسيار به زيارت آنها می آیند. « بحار الأنوار ، جلد 97/121 » انقطاع فرهنگي يك نسل از گذشته درخشان خويش ، زمينه ساز بردگي فكري و استعمار فرهنگي آنان از سوي تاراجگران فكر و انديشه و استقلال ملّتهاست ، در مسايل اخلاقي و تربيتي پيوند با نيكان و رابطه با صالحان و آشنايي با خانوادههاي ريشهدار و صاحب كرامت و شرف سازنده است ، به همان شكل كه گسيختگي از تبار پاكان و بريدگي از ريشههاي فرهنگي و اخلاقي زمينه ساز فساد و گناه و بيمبالاتي و عدم تعهد است . زيارت ، عاملي در جهت پيوند زدن با صالحان و تقويت رابطه معنوي با وارستگان است هر كس در يك جامعه و امت ، ريشههاي عقيدتي ، فرهنگي معنوي دارد ، براي ما مسلمانان اين ريشهها همان پيامبر اكرم و اهل بيت عليهم السلام اند و زيارت ، عاملي براي تحكيم اين پيوند است و زائري كه به ديدار يك ولي از اولياء خدا ميرود ، يا بر مزار امامي از ائمه يا پيامبري از انبياء حاضر ميشود ، يا بوسه بر آستان پاك پيشواي شهيدي ميزند و سلام ميدهد ، يا به ادب و احترام ، در پيش روي مرقد معصومين و صالحان و صديقين و شهدا ميايستد و نماز زيارت ميخواند ، به ياد گذشته فرهنگي و ميراث فرهنگي و ريشههاي معنوي خويش ميافتد و اهل صلاح و سداد ميشود . همچنان كه انتساب به يك پدر خوشنام و نياكان شريف و تأسي به ايشان ، انسان را از غلتيدن در دامان بدنامي و هتاكي و هرزگي نگاه ميدارد و عامل كنترل حركات و رفتار انسان است ، انتساب به دودمان پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام و اولياء و صالحان و شهيدان راه خدا نيز چنين نقشي دارد . مگر نه اين كه از خانوادة شهدا توقعي و انتظاري بيش از ديگران است ؟ مگر نه اين كه از ذريه پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله ، چشم داشت ديگري است ؟ مگر نه اين كه به خانوادة يك عالم مذهبي و پيشواي ديني ، به چشم ديگري مينگرند و توقع ديگري از او دارند ؟! خود اين پيوندها و نسبتها و رابطهها ، انسان را در بستري از نيكي و عفاف و تعهد قرار ميدهد ، خويشاونديها همهاش نسبتي و سببي نيست ، خويشاوندي فكري و فرهنگي هم مهم است ، پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و آقا اميرالمؤمنين عليه السلام پدران اين اُمتند و شيعه فرزندان فكري ائمهاند ، هر مسلمان خويشاوندي معنوي با اهل بيت پيامبر و اولياء دين دارد حال زائري كه به زيارت امامي از ائمه ميرود ، اين زيارت صلة رحم و تجديد ديدار با يك خويشاوند معنوي و با نياكان مكتبي است ، زائر مدعي است كه به خاندان پيامبر اكرم عشق ميورزد و با آنان رابطه و آشنايي دارد ، از آنان است ، با آنان است و آنان را ميشناسد . نشانه اين پيوند هم ، همين « زيارت » است ، چرا جاي ديگر نرفت ؟ چرا كار ديگر نكرد ؟ چرا دل را برداشت و به عتبه بوسي يك امام آمد ؟ آيا اين نشانه ريشه در يك آب داشتن نيست ؟ اين نشانه هم خانه و هم خوشه و هم ريشه و هم خون بودن نيست ؟ با اين حال آن كه عشق و محبت اولياء خدا را در سينه دارد ، آن كه از ديگران گسسته و به ائمه پيوسته است ، آن كه « زيارت » را شاهد صدقي بر ارادت خويش به پاكان ميداند آن كه خود را مرتبط با دودمان طهارت و عصمت ميشناسد ، آن كه خود را با معصومين هم خانواده ميبيند ، آيا سزاوار است كه ناپاك و تبهكار باشد ؟ آيا پذيرفتني است كه نسبت به اهل بيت تقوا و پاكي « ناخلف » باشد ؟! آيا شرمندگي ندارد كه در ارتباط با صالحان باشد و « ناصالح » باشد ؟! اين است كه « زيارت » يادآوري پيوندهاي معنوي و خويشاوندي فكري و فرهنگي يك مؤمن با اولياء خدا و پيشوايان ديني خود است و سازنده است ، چرا كه « يادآور » است و بسياري از « تقواها » در سايه « تذكرها » پديد ميآيد . در زيارتنامهها هم جز درخواستها ، تداوم اين رابطه و تكرار اين ديدار و تقويت اين پيوند در دنيا و آخرت ميباشد ، به عنوان نمونه زائر امام رضا عليه السلام از خداوند در لحظة وداع آن حضرت چنين ميطلبد : « خدايا ... اين را آخرين زيارت من از قبر فرزند پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و حجت خودت قرار مده ، خدايا ... ميان من و او در بهشت جمع كن و مرا با او محشور ساز و مرا در حزب او قرار بده ، مرا با شهيدان و صالحان قرار بده كه اينان رفقاي شايسته و نيكويند ... » علاقه به ديدار مجدد ، براي زيارتي ديگر هم در اصلاح نفس مؤثر است . توجه به خدا اساس تربيت روحي مسلمان ، « ذكر خدا » است و ريشه تباهي اخلاق ، « غفلت » و« دوري » و « نسيان » است و اگر ائمة معصومين ، مقرب درگاه پروردگارند ، به خاطر آن است كه « عبوديت خدا » را در اوج متعاليش دارا هستند و اگر اسوه و الگوي مايند براي آن است كه در تقوا و طاعت خدا سرآمد اهل روزگارند و اگر سخن و عملشان براي ما سند و ملاك است از آن روست كه « حجت هاي » خدايند و اگر نزد خداوند ، مقام و مرتبه اي والا دارند ، رازش در ارتباط عميق و همواره و عاشقانه آنان با خداي عالم است . نتيجه آن كه زائري كه در مرقد پاكشان آستانة ادب مي بوسد و به تكريم و احترام مي پردازد ، بايد به ياد خدا افتد ، چرا كه « ائمه » واسطة خالق و خلقند ، راه منتهي به خدايند آينة حق نمايند ، زيارتشان يادآور خداوند است ، وقتي توجه به خدا ، نقش تربيتي و سازنده و بازدارنده از گناه دارد ، اين توجه در كنار مزار اولياء خدا بيشتر و شديدتر است . پس زيارت بايد بازدارنده از گناه باشد ، چرا كه در زيارتگاه به اداي احترام امامي مي ايستيم كه عظمت و قداستش را مديون بندگي خداست ، مگر ميشود كسي مدعي عشق و محبت دوستان خدا باشد ، ولي راه و روشي و عمل و زندگيش بر خلاف رضا و خواست آنان داشته باشد ؟ ويژگي زيارت ، رنگ إلهي داشتن آن است ، چه بسا كه به ديدار كساني برويم ولي به ياد خدا نيفتيم ، چه بسيار جاهاي ديدني و اماكن باستاني و آثار هنري و موزهها و بناها كه ديدارش يادآور خدا نيست ، اما زيارت معصومين و مزار ائمه و قبور اولياء خدا و امام زادگان جدا از ياد خدا و منفصل از معنويت و روحانيت نيست ، مزارها جلوه هاي ربوبي دارند و « صبغة الله » در آنها مشهود است ، زيرا « آن » كه به ديدارش آمده ايم با « او » پيوند داشته است ، زيرا هم از اين رهگذر فطرتش را مي شكوفاند و با ياد خدا و توجه به معبود ، دل را صفا ميبخشد و احساس كششي از سوي مبدأ ميكند ، پاك و زلال ميشود و از گناه دور مي گردد و دوري از گناه يعني نزديكي به خدا و نزديكي به خدا هم يكي ديگر از آثار سازندگي زيارت است . تقرب به خدا والاترين هدف خلقت ، إلهي شدن انسان و قرب به خداوند است ، منظور نزديك شدن مكاني نيست ،كه خدا مكان ندارد و مقصود نزديك شدن خدا به ما نيست ، چرا كه خداوند به ما نزديك است ، از رگ گردن به ما باشد خدا نزديكتر ـ هر چه ما دوريم از او ، او به ما نزديكتر اين نص صريح قرآن كريم است كه : « و نحن اقرب إليه من حبل الوريد »« سورة ق ، آية 16 » سعدي ميگويد : دوست ، نزديكتر از من به من است ـ وين عجب تر كه من از وي دورم .بلكه هدف ، نزديك شدن ما به خداوند است از طريق كسب فضايل ، از راه آراسته شدن به مكارم اخلاق ، از راه تخلّق به اخلاق الله ، بوسيلة بندگي و طاعت و اخلاق و تقوا . زيارت ، چون پيوند و تجديد عهد با بندگان خالص خداوند است ، زمينة كسب صفات شايسته و عامل رشد معنوي و در نتيجه تقرب به خدا ميگردد ، وقتي در زيارت ، انسان ناقص در برابر انسان كامل قرار ميگيرد و به آن الگو توجه ميكند ، انگيزة كمال يابي ، او را به قُرب معنوي به خدا ميكشد و زيارت ، ماية تقرب ميگردد و تقرب به اولياء خدا ، راهي است براي تقرب به خدا ، چرا كه اينان وسيله و صراط و راهنما و مشعل هدايتاند . آشنائي و اُنس با اينان زائر را با خداوند هم مأنوس و آشنا ميسازد ، تا انسان نخواهد كه تقرب بجويد ، نزديك هم نميشود ، بايد « تقرب » جْست تا به « قُرب » رسيد ، به همين جهت تعبير « اتقرب » در زيارتنامهها زياد است و ديدار مرقد ولي خدا سبب نزديك شدن به خدا به حساب آمده است ، از موارد فراوان به چند نمونه اشاره ميشود : 1ـ در زيارت آقا امام علي عليه السلام ميگوئيم : خدايا بنده و زائر تو ، با زيارت قبر برادر پيامبرت به تو تقرب ميجويد : « اللهم عبدك و زائرك متقرب إليك بزياره قبر اخي رسولك »« محجه البيضاء ، جلد 4/87 » 2ـ در زيارت آقا امام موسي بن جعفر عليه السلام ميخوانيم : « متقرب بزيارتك إلي الله تعالي »« مفاتيح الجنان زيارت امام هفتم عليه السلام » 3ـ در زيارت مخصوصة آقا امام رضا عليه السلام ميخوانيم : « اللهم إني اتقرب إليك بحبهم » 4ـ و در زيارت ائمة معصومين خطاب به آنان ميگوئيم : « متقرب بكم إليه »« زيارت جامعة كبيره » زيارت امام ، وسيلة نزديك شدن به خداوند است و آراسته شدن به اوصاف و اخلاقيات معصومين آراستگي به اوصاف إلهي است و در همين قُرب به خدا ،كمال وجودي انسان نهفته است . ابو سعيد ابو الخير از شيخ الرئيس بوعلي سينا نابغة دوران دربارة تشرف به زيارت ، پرسشي ميكند ، وي در پاسخ ميگويد : « در اين هنگام ( يعني هنگام تشرف به زيارت ) اذهان ، صفاي زيادتري پيدا كرده ، خاطرهها با تمركز شديدتري جلوه نموده و باعث نزديكي به خداوند ميگردد »« اولين دانشگاه و آخرين پيامبر جلد 2/37 ، تأليف شهيد هاشمي نژاد » زائر ، حتّي اين قُرب را احساس هم ميكند ، جلوهاي از فيوضات را در خويش مييابد و احساس « تصعيد وجودي » ميكند ، خود را نزديكتر به خدا مييابد ، دلش شكستهتر ميشود با فطرت خدائي و آشناي خود ، صميميتر و در گوشيتر به نجوا ميپردازد و تصميم بر توبهها و انابهها از رهگذر همين توجهها و تقربها پديد ميآيد. « عبد الله امامي » آثار اخروي زيارت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند : هر كس مرا زيارت كند ، يا يكي از فرزندانم را زيارت كند ، من هم روز قيامت به زيارت او ميروم و او را از هول و هراسهاي قيامت ميرهانم « بحار الأنوار ، جلد 97/123 » « اللهم اجعل محياي محيا محمد و آل محمد و مماتي ممات محمد و آل محمد ، اللهم آمين » زيارت در حيات و ممات آقا امام صادق عليه السلام فرمودند : هر كس ما را پس از وفاتمان زيارت كند ،گويا ما را در حال حيات ، زيارت كرده است. « بحار الأنوار ، جلد 97/124 » تحول روحي دگرگوني ، از حالات روحي انسان است ، عواملي چند انسان را متحول ميكند ، خدايي كه « محول الحال » است ، اين اعجاز را و اين تأثير شگفت را و اين كيمياي دگرگون ساز را گاهي در يك « تربت » مينهد و گاهي در يك « زيارت » قرار ميدهد ،گاهي در فيض يك « نگاه » و فوز يك « نظر » ميبخشد ،گاهي « حال » را در يك « ديدار » ميبخشد و « حضور » منشأ اين تحول ميشود ، آري زيارت ، نقش دگرگون ساز و تحول آفرين ميتواند داشته باشد اگر در زيارت ، اين تحول روحي پديد نيايد ، چه سود ؟ مرحوم صاحب جواهر از شهيد در كتاب دروس نقل ميكند كه ايشان فرموده است : « از جمله آداب زيارت اين است كه زائر پس از زيارت ، بهتر از قبل آن باشد »« جواهر الكلام ، جلد 20/102 » اين تحول و انقلاب روحي و حال زائر ، پيش و پس از زيارت ، نشانة اثر پذيري از جذبههاي معنوي است كه در مزار يك امام و در كنار مرقد يك پيشواي معصوم وجود دارد ، اين انقلاب خواستة يك زائر بايد باشد ، همين نكته در زيارتها هم مطرح است ، به اين فقره توجه كنيد : « خدايا ، مرا از كساني قرار بده كه از زيارت مرقد دوستان و اوليائت ، منقلب ميشوند و رستگار و پيروز برميگردند و مستوجب بخشش گناهان و پوشاندن خطا ميشوند » آن كه از زيارت برميگردد ، بايد همراه با تحول و تغيير و توبه و انابه باشد ، بايد فرقي كرده باشد و گر نه از زيارت بهره نگرفته است ،گنهكار از محيط پاك زيارتگاه اثر ميپذيرد و در فضاي ديگري قرار ميگيرد و اين تحول ، چه بسا از دور فراهم نگردد ، بايد بيايد و رنج سفر ببيند ، پاي به راه نهد ، با شوق و درد واديها را بپيمايد ، تا در كنار مرقد مطهر قرار گيرد آنگاه اين « حضور » تأثير تربيتي دارد . زائر هر كه باشد ، زيارت هرگاه انجام شود و مزار در هر جا كه باشد ،كانوني براي رشد معنويات و زمينهاي براي تقويت ارزشهاي إلهي در انسانهاست ، چه زيارت خانة خدا باشد و چه زيارت مرقد رسول خدا باشد و چه زيارت قبور اولياء الله باشد و چه زيارت ائمة مظلوم بقيع باشد و چه زيارت شهداي اُحد و صالحان مدفون در قبرستان ابو طالب باشد و زيارتگاههاي دور و نزديك ، مشهور و گمنام ، اينها همه دل و جان را روشن ساخته و اميد ميبخشند و حتي زيارت قبور مؤمنان و صالحان نيز انسان را به ياد آخرت و صلاح مياندازد و ياد خدا را در دلها بيدار ميسازد . مكانهاي مقدس و مذهبي انسان را به خدا نزديك ميكند و حالت خضوع و آرامش ايجاد كرده روح را سرشار از خلوص و دل را پْر از اميد و جان را لبريز از صفا و عشق ميسازد زيارت مراقد مطهر معصومين عليهم السلام گامي در مسير تزكيه است ، اين ديدارها مقدمه « قُرب معنوي » است و زمينه را براي همسو شدن با آن انسانهاي والا و اسوههاي كمال فراهم ميكند ، اما ... كدام زيارت ؟ آگاهانه يا تقليدي و شكلي ؟! زيات ، يك عمل تكراري و بيروح نيست ، زائر نبايد به ظواهر و شكلها و ساختمانها بنگرد و نگاه به در و ديوار و نور و رواق و كاشيكاري و آينهكاري زيارتگاهها او را از عظمت و معنويت معصومين غافل گرداند ، زيارتگاهها محيطهاي پاكي هستند كه صداقت و كمال را به ياد ميآورد و بازدارندة از رذائل و افزايندة فضايل است و هر چه ميزان خدا شناسي و پيغمبر شناسي و امام شناسي و معرفت ولي معصوم بيشتر باشد ، به همان اندازه نصيب زائر از بركات اين قبور نوراني و مزارهاي متبرك بيشتر خواهد بود . زيارت ، نوعي حضور در برابر « آينه » است ، زيارت ؛ خود را به « ميزان » عرضه كردن است زيارت ؛ خود را به « محك » زدن و خويش را با « الگو » سنجيدن است ، چرا كه ائمه و اولياء خدا ملاك و معيارند ، ايستادن در برابر آينههاي فضيلت نما « رذيلتها » را خود به خود مينماياند و قرار گرفتن در مقابل آينههاي كمال « نقصها » را نشان ميدهد . زائر وقتي كه در برابر يك حجت خدا و امام معصوم و پيشواي شهيد قرار ميگيرد و در مزار رهبران دين با « شناخت » و « بصيرت » حضور مييابد و شرط « عارفاً بحقه » را فراهم ميآورد و ميداند كه آنان كمال مجسم و فضيلت متبلورند و آنان را به عنوان جلوهاي از نور خدا و چشمهاي از فيض « ربّ » و تبلوري از اخلاص و ايمان و عبوديت ميشناسد عظمت آنان را دريافته ، متوجه نقصها و ضعفهاي خود ميشود و پاكي آنان ، زائر را به آلودگيهايش آشنا ميسازد و روحانيت آنان ، زائر را به ماديات و دنياگرائياش واقف ميكند اينجاست كه « زيارت » كلاسي براي « خودشناسي » و« خودسازي » ميگردد و زائر شاگردي در اين مكتب و استادانش : « اولياء الله » و كلاسش « زيارتگاهها » اميد است كه قبولي در كلاس زيارت ، در ساية معرفت و محبت نصيبمان گردد. « چهل حديث زيارت ، جواد محدثي » آداب زيارت ائمة معصومين عليهم السلام 1ـ در هنگام تشرف به حرم در صورت امكان غسل زيارت كرده و حتماً با وضو وارد شويد. 2ـ به آرامي و با وقار گام برداريد و مشغول ذكر گفتن باشيد . 3ـ در هنگام ورود به روضة منوره اذن دخول بخوانيد و اجازة ورود بگيريد . 4ـ زيارت را نيابت از خوبان عالم آز آدم تا خاتم و سيزده معصوم و ذوي الحقوق و پدر و مادر و برادر و خواهر و زن و فرزند و همة آنهائي كه التماس دعا گفتند بخوانيم . 5ـ زيارتنامه را در دل بخوانيد و به حريم ديگران احترام بگذاريد ، وقتي زيارتنامه را بلند بخوانيم هواس اطرافيان پرت ميشود و حق آنها ضايع شده و ما مديون آنها ميشويم . 6ـ زيارتنامه را با توجه به معني آن بخوانيم و طوطي وار از آن نگذريم . 7ـ در هركجاي حرم زيارتنامه را بخوانيد مورد توجه آقا واقع ميشود ، نياز نيست خود را و ديگران را به زحمت بيندازيد و خود را به ضريح بچسبانيد و آنجا زيارت را بخوانيد . 8ـ اگر منكري در حرم ديديم حتماً تذكر دهيم ، مثلاً افرادي كه صورت خود را با تيغ ميتراشند به آنها بگوئيم آقا تيغ زدن حرام است و همچنين به خانمهائي كه حجاب خود را رعايت نميكنند تذكر بدهيم . 9ـ از كارهائي كه باعث سوء استفادة دشمنان تشيع ميشود خودداري كنيم ، از اتهاماتي كه فرقة ضالة وهابيت بر ما وارد ميكنند اينست كه ميگويند ، شيعهها بر امامان خود سجده ميكنند ما وقتي به سجده ميرويم و عتبة حرم را ميبوسيم و پيشاني بر آن مينهيم ، منظور و نيت ما سجده در برابر امام معصوم نيست ، چرا كه سجده بر غير خدا حرام است ، بلكه اين سجدة شكر براي خداست ، ما سجده ميكنيم و خدا را شكر ميكنيم كه خداي مهربان به ما كاملترين دين را عنايت فرمود و اماماني پاك و معصوم قرار داد تا ما را از گمراهي و ضلالت نجات دهند و در اين سجدا خدا را شكر ميكنيم بخاطر توفيقي كه به ما عنايت فرمود و ما مشرف به زيارت اين بزرگواران شديم ، نيت ما در سجده اينست و غير از اين هم نبايد باشد ، ولي مقرضين و فرقة وهابيت بيدين و دشمنان اسلام و دين ميگويند نه شما امام خود را سجده ميكنيد چه خوب و پسنديده است كه سجدة شكر را بعد از نماز زيارت بجاي آوريم و بهانه دست دشمنان دين ندهيم و با اين كار موجب خشنودي ولي نعمتمان شويم . 10ـ كفشها را حتماً به كفشداريها بسپاريد و از بردن آنها به داخل حرم مخصوصاً دور ضريع مولا جداً خودداري نمائيد ، چرا ؟ چون در روايت آمده محلّ ضريع معصوم عليه السلام محلّ طواف و نزول و صعود هزاران ملائكه است و هنگامي كه خدمت امام براي زيارت ميرسيم مولا نظارهگر اعمال ما هستند آيا سزاوار است كفشي كه با آن به همه جا ميرويم آن را تا نزديك ضريح و محلّ طواف مقربين و ملائكة اللّه ببريم ؟! ببينيد اگر به ما بگويند آقا آماده باشيد شما را ميخواهند ببرند پيش رهبر يا رئيس جمهور ، وقتي ما اين خبر را ميشنويم از چند روز قبل خود را آماده ميكنيم ، اگر لباس مناسبي نداشته باشيم تهيه ميكنيم و اگر جورابمان كثيف باشد آنرا عوض ميكنيم و اگر سر و وضعمان نامرتّب باشد ، آنرا مرتّب ميكنيم ، روز موعود فرا ميرسد ، خدا وكيلي رويمان ميشود كفش بدست خدمت رهبر و يا رئيس جمهور برسيم ؟! رويمان ميشود كفشها را زير بغل بگيريم و خواستههايمان را به رهبر بگوئيم ؟! زائر بيمعرفت با لباس و جورابهاي كثيف و بو دار آمده به حرم مطهر و كفش را كنار قرآن و مفاتيح گذاشته و عين خيالش هم نيست ، غافل از اينكه با اين رفتار ناشايست دل آقا ميشكند و آقا با ديدن اين وضع غصّه ميخورند كه چرا زائرين بيمعرفت به زيارت ميآيند و ميخواهند ثوابي بكنند ، مرتكب گناه ميشوند و خودشان هم بيخبر هستند . حضرت موسي عليه السلام در بيابان بود ، ندا آمد اي موسي كفشهايت را دربيار كه تو در وادي مقدسي هستي « فخلع نعليك إنك في الواد المقدس طوي » مفسرين ميگويند : مراد نه فقط كفش از پاي در آوردن است ، بلكه آنچه كه انسان به آن دلبستگي و علاقه دارد را بايد در هنگام ديدار محبوب ، آنرا از دل بيرون كند ، خيليها وقتي ميآيند زيارت جسمشان رو به حضرت ميايستد ولي فكرشان ، ذهنشان جاي ديگر است و روي اين جهت است كه اينگونه افراد كمتر نتيجه ميگيرند و آقا هم به اينها كمتر توجه دارد ، خداوند متعال به پيامبرش ميفرمايد : كه در بيابان كفشهايت را دربياور و بعضي بيمعرفتها نميدانم چگونه به خودشان اجازه ميدهند كه اينگونه جسارت كنند ؟ در روايت آمده كه محلّي كه امام هشتم عليه السلام و هر معصوم ديگري كه در آن دفن هستند و اطراف آن قطعهاي از بهشت است و انسان بايد از فرصتهاي پيش آمده كمال استفاده را ببرد ، خدا توفيق داده آمدي به بهشت خدمت آقا امام هشتم عليه السلام ، خوب استفاده كن و فرصت را غنيمت بشمار در بهشت هم ميآيي از دنيا و ماديات صحبت ميكني و مرتكب گناه دروغ و تهمت و غيبت ميشوي ، واحسرتا ، هشدار : اي برادر و خواهر مسلمان توجه داشته باش كه قرآن كتاب خداست و معجزة پيامبر اوست و مفاتيح هم كليدهاي بهشت است و اسامي مقربين و اهل بيت عليهم السلام در آن زياد آمده اگر كفشت را كنار اينها گذاشتي و چنين جسارتي را آشكارا كردي ، ملائكه اللّه تو را لعن خواهند كرد و دعايت مستجاب نخواهد شد و مشكلات زندگيت زياد خواهد شد ، هواست را جمع كن ببين كجا آمدهاي ، برو اول معرفت زيارت را پيدا ،كُن بعد به زيارت بيا . محبين قرآن و عترت
+ نوشته شده در سه شنبه بیستم فروردین ۱۳۸۷ ساعت 20:37 توسط محبين قرآن و عترت
|
بسم الله الرحمن الرحیم